വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലുള്ള ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ് (ഗോഡാവൻ) പക്ഷികളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ദൗത്യത്തിൽ രാജസ്ഥാൻ വനംവകുപ്പ് നിർണായക നേട്ടം കൈവരിച്ചു. ജയ്‌സാൽമീറിലെ ഡെസേർട്ട് നാഷണൽ പാർക്കിൽ കൃത്രിമമായി പരിപാലിച്ചുവളർത്തിയ രണ്ട് ആൺപക്ഷികളെ വിജയകരമായി പ്രകൃതിദത്ത ആവാസവ്യവസ്ഥയിലേക്ക് തുറന്നുവിട്ടു. കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി, വനം വകുപ്പ് മന്ത്രി ഭൂപേന്ദർ യാദവാണ് ഈ സുപ്രധാന പദ്ധതിക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയത്.

രാംദേവ്‌റ, സാം എന്നിവിടങ്ങളിലെ സംരക്ഷണ-ബ്രീഡിംഗ് കേന്ദ്രങ്ങളിൽ മുട്ട വിരിയിച്ച് ശാസ്ത്രീയമായി വളർത്തിയ പക്ഷികളാണിവ. ലോകത്താകെ 150-ൽ താഴെ മാത്രം എണ്ണം ശേഷിക്കുന്ന ഈ പക്ഷികളെ വംശനാശത്തിൽ നിന്ന് കരകയറ്റാനുള്ള ദീർഘകാല പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണിത്. തുറന്നുവിട്ട പക്ഷികളുടെ സഞ്ചാരപഥവും ആരോഗ്യസ്ഥിതിയും നിരീക്ഷിക്കാൻ പ്രത്യേക സാറ്റലൈറ്റ് ടാഗുകൾ ശരീരത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇവ പുതിയ സാഹചര്യങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്ന് വന്യജീവി ഗവേഷകരും വനം ഉദ്യോഗസ്ഥരും 24 മണിക്കൂറും നിരീക്ഷിച്ചുവരികയാണ്.

ഉയർന്ന വോൾട്ടേജ് വൈദ്യുതി ലൈനുകളിൽ തട്ടി ഇവ ചത്തൊടുങ്ങുന്നത് തടയാൻ പ്രദേശത്തെ ലൈനുകളിൽ 'ബേർഡ് ഡൈവേർട്ടറുകൾ' സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷികളുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി കർഷകരുമായും പ്രദേശവാസികളുമായും ചേർന്ന് പ്രത്യേക നിരീക്ഷണ സമിതികൾ രൂപീകരിച്ചു. മരുഭൂമിയിലെ പുൽമേടുകളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ സന്തുലിതമായി നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഈ പക്ഷിക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. കൃത്രിമ പ്രജനന കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നിന്ന് ബസ്റ്റാർഡ് പക്ഷികളെ തുറന്നുവിടുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വിജയകരമായ പരീക്ഷണമാണിത്. വേട്ടയാടലും ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ നാശവും തടയാൻ പ്രത്യേക സുരക്ഷാ സേനയെ ഡെസേർട്ട് പാർക്കിൽ വിന്യസിച്ചിട്ടുണ്ട്. അടുത്ത ഘട്ടത്തിൽ പെൺപക്ഷികളെക്കൂടി തുറന്നുവിട്ട് കാട്ടിലെ ഇവയുടെ പ്രജനനം സ്വാഭാവികമാക്കാനാണ് വനംവകുപ്പ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.